کودها با تأمین مواد مغذی ضروری برای محصولات، نقش مهمی در کشاورزی مدرن دارند. بااینحال، کودهای معمولی اغلب با چالشهای مربوط به ازدستدادن مواد مغذی توسط آبیاری و جذب ناکارآمد مواد مغذی توسط گیاهان مواجه هستند. کودهای کلاتشده، بهعنوان یک راهحل امیدوارکننده برای حل این مسائل تولید شدهاند که با نوشتهی Chelates بر روی بستهبندی آنها مشخص میشوند. هدف این مقاله پاسخ به سؤال چرا کود کلات شده بهتر است؟ و همچنین بررسی نقش کودهای کلاتشده در کشاورزی و پتانسیل آنها برای افزایش دسترسی گیاهان به مواد مغذی است. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص انواع کود هیومیک اسید و کود کلات آهن به وبسایت آبادیس مراجعه کنید.
کلات چیست؟
کلات از واژه یونانی Chele در دهه 1920 توسط پژوهشگران برای نخستینبار استفاده شد و به معنای نگهداشتن توسط یک چنگال است. کلاته کردن یا Chelation به فرایند اتصال مواد مغذی ضروری به مولکولهای آلی کلات کننده اشاره دارد. کلاتها زمانی تشکیل میشوند که یک ماده مغذی مثل یک یون فلزی توسط ترکیبات آلی مانند اسیدهای آمینه، احاطه و محافظت میشوند.
کلات کننده چیست؟
عامل کلات به ترکیبی گفته میشود که یک یون فلزی به عنوان مثال، آهن، روی و … در مرکز آن قرار گرفته و توسط چند اتم یا مولکول آن را احاطه میکنند. به این مولکولها یا اتمهای اطراف یون فلزی، لیگاند گفته میشود. لیگاندها با ایجاد پیوندهای مختصاتی، یک ساختار پایدار و محکم با یون فلزی تشکیل میدهند که باعث میشود در صنایع مهمی مانند کشاورزی از آنها استفاده شود.
انواع ترکیبات و عامل های کلات کننده
کلاتهای مصنوعی (Synthetic Chelates)
کلاتهای مصنوعی در حقیقت ترکیبات شیمیایی هستند که به طور خاص برای اتصال به یونهای فلزی و تشکیل کمپلکسها ساخته میشوند.
کلاتهای مصنوعی 3 ویژگی دارند:
- پایداری بالایی دارند
- در آب حل میشوند
- ترکیب آنها به صورت دقیق قابل کنترل است.
کلاتهای مصنوعی قادر به تشکیل کمپلکسهای بسیار پایدار با فلزات هستند، به طوری که این ترکیبات در شرایط محیطی معمولی بهراحتی تجزیه نمیشوند.
این ترکیبات به گونهای طراحی شدهاند که به خوبی در آب حل میشوند.
در فرمولاسیون کلاتهای مصنوعی (Synthetic Chelates)، ویژگیهایی مانند تعداد دندانهها، وزن مولکولی، و پایداری ترکیب به دقت کنترل میشود.
لیگنوسولفوناتها (Lignosulfonates)
لیگنوسولفوناتها (Lignosulfonates) هم نوعی کلات کننده طبیعی هستند که از فرآیند استخراج لیگنین از چوب (تولید کاغذ و محصولات مرتبط) به دست میآیند. این ترکیبات به دلیل خواص زیست محیطی، کاربردهای زیادی در کشاورزی و غیره دارند.
لیگنوسولفوناتها بهعنوان کلات کننده، یونهای فلزی مانند آهن، روی و مس را در دسترس گیاهان قرار داده و باعث جذب بهتر آنها به گیاه میگردد.
لیگنوسولفوناتها (Lignosulfonates) 4 ویژگی دارند:
- کاملا زیست پذیر هستند
- قابلیت کلاتکنندگی بالایی دارند.
- حلال در آب هستند.
- با کلاته کردن یونهای فلزات، سمیت احتمالی را در بستر خاک و گیاه کم میکنند.
هیومیک اسید و فولویک اسید (Humic Acid and Fulvic Acids)
هیومیک اسید و فولویک اسید هم یکی از مهمترین کلات کنندههای طبیعی هستند که در کنار خواص بهبود دهنده خاک، سلامت گیاه را نیز تضمین میکنند و به دلیل وزن مولکولی بالا در کاربردهای خاک مورداستفاده قرار میگیرند.
کلات کننده هیومیک اسید و فولویک اسید 3 ویژگی دارند:
- منشا آنها کاملا طبیعی بوده و از تجزیه گیاهان و جانوران بدست میآید و برای محیط زیست خطری ندارند.
- قابلیت کلاته کنندگی بالایی داشته و میتوانند با اتصال به یونهای فلزی چون آهن، زینک و منگنز، آنها را به راحتی در دسترس گیاه قرار داده و جلوی رسوب شدن آنها را در خاک میگیرند.
- حلال در آب هستند و خیلی راحت جذب گیاه میگردند.
وزن مولکولی بالای آنها کلات کردن ریزمغذیها را تسهیل میکند. با تشکیل کمپلکسهای پایدار با مواد معدنی ضروری، هیومیک اسید و فولویک، دسترسی بهینه مواد مغذی را برای جذب گیاه تضمین میکنند.
اسیدهای آلی (Organic Acids)
اسیدهای آلی مانند اسید مالیک، اسید سیتریک و اسید فوماریک ظرفیت جذب بالاتری دارند و نسبت به سایر اشکال موثرتر هستند. اسیدهای آلی در کشاورزی بهعنوان کلات کنندههای مؤثر برای بهبود جذب ریزمغذیها و اصلاح خاک استفاده میشوند.
کلات کنندههای اسیدهای آلی (Organic Acids) 2 ویژگی دارند:
- منشا کاملا طبیعی داشته و با محیط زیست کاملا سازگار هستند.
- این عوامل کلاتساز پیوندهای شیمیایی ضعیفتری با عناصر ریز مغذی در محیطهای بسیار قلیایی دارند و تولید آنها در مقایسه با انواع دیگر هزینه بیشتری دارد.
آمینو اسیدها (Amino Acids)
اسیدهای آمینه، ترکیبات آلی هستند که برای رشد گیاه بسیار موثر میباشند. اسیدهای آمینه هم نوعی کلاته کننده طبیعی به حساب میآیند. آمینو اسیدها 3 ویژگی مهم دارند:
- منشا آنها طبیعی بوده و از فرایند تجزیه گیاهان و حیوانات در خاک تولید شده و یا به صورت مصنوعی و آزمایشگاهی ساخته میشوند.
- توانایی کلات کنندگی بالایی دارند، بخصوص در انواع گلایسین و گلوتامیک اسید میتوانند به یونهای فلزی مانند آهن و منگنز متصل شده و جذب آنها را برای گیاهان آسان کنند.
- سیستم ایمنی گیاه را بالاتر برده و به آنها کمک میکنند تا در شرایط محیطی سخت، مقاومت بالاتری داشته باشند.
نحوه عملکرد کلاتکنندهها
- کلاتکنندهها با یونهای فلزی مانند آهن، روی یا مس پیوند برقرار کرده و کمپلکسهای پایداری به نام “کلات” تشکیل میدهند. این کمپلکسها از واکنش یونهای فلزی با ترکیبات دیگر خاک جلوگیری میکنند.
- در خاکهای قلیایی، بسیاری از یونهای فلزی تمایل به تشکیل رسوبات نامحلول دارند که برای گیاهان غیرقابلجذب است. کلاتکنندهها با تشکیل کمپلکس، از این رسوبگذاری جلوگیری کرده و یونهای فلزی را در حالت محلول نگه میدارند.
- کمپلکسهای کلاته بهراحتی در آب حل شده و همراه با جریان آب به سمت ریشههای گیاه حرکت میکنند. این ویژگی باعث میشود که عناصر غذایی بهطور موثرتری به گیاه برسند.
- گیاهان میتوانند کمپلکسهای کلاته را از طریق ریشهها جذب کنند. پس از ورود به سلولهای گیاهی، یون فلزی آزاد شده و در فرایندهای متابولیکی گیاه مورد استفاده قرار میگیرد.
کاربرد کلات کننده ها در کودهای کشاورزی
در کشاورزی، کلاتکنندهها بهعنوان بخشی از کودها بهکار میروند تا جذب عناصر ریزمغذی را بهبود بخشند. این ترکیبات بهویژه در خاکهایی با pH بالا یا شرایطی که عناصر معدنی بهسختی جذب میشوند، مؤثر هستند.
کود کلات چیست؟
شاید این سوال مطرح شود که کود کلات شده چیست؟
کودهای کلاته، کودهایی هستند که در آنها عناصر ریزمغذی مانند آهن، روی، مس و منگنز بهوسیله کلات کنندهها به صورت کمپلکسهای پایدار درآمدهاند. بدین ترتیب، این ساختار باعث میشود تا عناصر در خاکهای با pH مختلف به راحتی توسط گیاهان قابلجذب باشند.
مزایای استفاده از کود کلاته
فرایند کلات کردن چندین مزیت برای گیاهان دارد. پس اگر میخواهید بدانید چرا کود کلات شده بهتر است و چرا کشاورزان استفاده از کود کلاتشده را برای محصولات خود ترجیح میدهند، این مزایا را در نظر بگیرید:
- افزایش دسترسیپذیری عناصر
مواد مغذی کودهای کلاتشده در مقایسه با اشکال غیر کلات آنها راحتتر جذب و مورداستفاده گیاهان قرار میگیرند. کلات حلالیت مواد مغذی را افزایش میدهد و امکان جذب مؤثر عناصر موردنیاز توسط ریشه گیاه را فراهم میکند. این امر دسترسی به مواد مغذی را حتی در خاکهایی با pH بالا یا حاصلخیزی پایین برای گیاهان افزایش میدهد. یکی از تاثیرات کود هیومیک اسید بهبود وضعیت خاک است. جهت کسب اطلاعات بیشتر و خرید هیومیک اسید با ما در ارتباط باشید.
- جلوگیری از کمبودهای تغذیهای
کود کلاتشده میتواند به جلوگیری از کمبود مواد مغذی در گیاهان کمک کند. با استفاده از اشکال کلاتشده از عناصر ضروری مانند آهن، روی، منگنز و مس، گیاهان حتی زمانی که شرایط خاک مطلوب نیست، دچار کمبود این عناصر نخواهند شد. مواد مغذی کلاتشده منبعی پایدار و در دسترس از عناصر ضروری را فراهم میکنند و خطر علائم کمبود این مواد و کاهش عملکردهای مرتبط برای گیاه را کاهش میدهند.
- حرکت راحت عناصر در گیاهان
مواد مغذی کلات دار تحرک بیشتری را در گیاهان نشان میدهند. کلاتهای آلی حرکت مواد مغذی را از بافتهای قدیمیتر به بافتهای جوانتر تسهیل میکنند و به توزیع مواد مغذی در قسمتی از گیاه که بیشتر مورد نیاز است، کمک میکنند. این امر تأمین متعادل مواد مغذی را در سرتاسر گیاه تضمین و از سلامت و سرزندگی کلی گیاه حمایت میکند.
- افزایش رشد و عملکرد گیاه
کلات به انتقال مواد مغذی از طریق غشاهای گیاه کمک میکند. کلاتهای آلی کمپلکسهای پایداری را با مواد مغذی تشکیل میدهند و آنها را از همکنش با ذرات خاک و سایر یونها که میتواند مانع جذب آنها شود، محافظت میکند. در نتیجه، مواد مغذی کلاتشده میتوانند با سهولت بیشتری توسط گیاهان جذب شوند و رشد و نمو آنها را افزایش دهند. پس متوجه شدیم که چرا کود کلات شده بهتر است.
- بهحداقلرساندن فعلوانفعالات مواد مغذی
چرا کود کلات شده بهتر است؟ به این دلیل که کیلاسیون احتمال فعلوانفعالات و تضادهای عناصر غذایی را در خاک کاهش میدهد. برخی از مواد مغذی میتوانند ترکیبات نامحلول تشکیل دهند یا برای جذب توسط ریشه گیاه با یکدیگر رقابت کنند. کلات از این فعلوانفعالات با حفظ مواد مغذی برای گیاه جلوگیری میکند و از دسترسی آنها برای جذب بدون دخالت عناصر دیگر اطمینان حاصل میکند.
- سازگاری با محیطزیست
مواد مغذی کلات میتوانند به پایداری محیطی کمک کنند. افزایش دردسترسبودن و جذب سریع آنها منجر به کاهش روانآب مواد مغذی و شسته شدن عناصر و مواد مغذی میشود. این امر پتانسیل آلودگی آب را به حداقل میرساند و اکوسیستم سالمتری را به وجود میآورد.
بنیانهای کلاتکننده آهن
- EDTA کلاتکنندهای رایج که در pHهای پایین تا متوسط موثر است.
- DTPA که برای pHهای بالاتر مناسب بوده و پایداری بیشتری نسبت به EDTA دارد.
- EDDHA که یکی از پایدارترین کلاتکنندهها برای آهن در pHهای بالا، بهویژه در خاکهای قلیایی است.
- هیومیک اسید که ترکیبی طبیعی بوده و از تجزیه مواد آلی بهدست میآید. هیومیک اسید میتواند بهعنوان کلاتکننده عمل کرده و جذب آهن و سایر عناصر را توسط گیاهان بهبود بخشد. علاوه بر این، هیومیک اسید به بهبود ساختار خاک، افزایش ظرفیت نگهداری آب و تحریک فعالیت میکروبی خاک کمک زیادی کرده و استفاده از آن در کشاورزی امروز به یک ضرورت تبدیل شده است.
بیشتر بخوانید: کود آهن برای چه گیاهانی مناسب است؟
خرید هیومیک اسید برای مصارف کشاورزی از شرکت آبادیس
اسید هیومیک با تشکیل کمپلکسهای پایدار با ریزمغذیهای ضروری مانند آهن، روی، مس و منگنز در خاک، نقش محوری در کلات کردن ایفا میکند. این فرایند باعث میشود آنها راحتتر از طریق ریشه جذب شوند. اسید هیومیک با پوشاندن این ریزمغذیها در کمپلکسهای کلات، آنها را از رسوب و بیحرکتی در خاک محافظت و تضمین میکند که گیاهان میتوانند به طور مؤثر به این عناصر حیاتی برای رشد و نمو مطلوب دسترسی پیدا کرده و از آنها استفاده کنند.
اکنون که متوجه شدیم چرا کود کلات شده بهتر است، وقت آن رسیده که با آبادیس آشنا شویم. شرکت آبادیس یکی از برترین تولیدکنندگان هیومیک اسید در ایران است که با استفاده از ماشینآلات پیشرفته و تخصصی، و بهرهبردن از تیمی مجرب، عمل استخراج هیومیک اسید از لئوناردیت را انجام میدهد. هیومیک اسید در این شرکت در سه فرم پرک، مایع و پودری تولید میشود که میتواند راهحلی برای دغدغه کشاورزان در زمینه تولید محصولات باکیفیت باشد. برای خرید هیومیک اسید باکیفیت همین امروز به وبسایت آبادیس مراجعه کنید.