مقدار، زمان و نحوه مصرف کود آمینو اسید (اسید آمینه)

کودهای آمینواسید از تخریب پروتئین در مواد ارگانیک تولید می‌شوند و به‌عنوان یک منبع نیتروژن آلی و مجموعه‌ای از اسیدهای آمینه برای گیاهان عمل می‌کنند. این مواد به‌دلیل سرعت جذب بالا و توانایی‌شان برای کلات‌سازی ریزمغذی‌ها، در سال‌های اخیر محبوب شده‌اند. انتخاب زمان مصرف کود اسید امینه، طریقه مصرف کود آمینو اسید و مقدار مصرف کود آمینواسید به نوع محصول و شرایط کشت بستگی دارد و رعایت آن باعث افزایش عملکرد، کیفیت و مقاومت گیاه می‌شود. در این مقاله سعی کرده‌ایم تا با استفاده از منابع معتبر بین‌المللی و تجربیات کشاورزی، بهترین روش‌ها و زمان‌های استفاده از این کود‌ها را تشریح کنیم تا شما عزیزان ضمن آشنایی با فواید کود آمینو اسید بتوانید هنگام تهیه این محصولات، سوالات خود را در سایت آبادیس مطرح کنید و از مشاوره کارشناسان خبره ما بهره ببرید.

نحوه استفاده از کود آمینو اسید

انتخاب طریقه مصرف کود آمینو اسید به فرم کود (پودری یا مایع)، نوع محصول و سیستم آبیاری بستگی دارد. چند روش رایج برای نحوه مصرف آمینو اسید عبارتند از:

• محلول‌پاشی برگی (Foliar spray): برای بسیاری از محصولات باغی و زراعی، محلول پاشی مؤثرترین نحوه مصرف کود آمینو اسید است. برای اطلاعات کامل محلول پاشی آمینو اسید به مقاله جامع ما در این رابطه مراجعه نمایید.
• کود آبیاری (Fertigation/Drip irrigation): برای گلخانه‌ها یا باغات، عموماً فواید کود آمینو اسید با استفاده از سیستم آبیاری قطره‌ای کسب می‌شوند. این روش باعث می‌شود مواد فعال به ریشه برسند و توسط خاک و میکروارگانیسم‌ها سریع‌تر تجزیه و جذب شوند.
• مصرف خاکی (Soil drench): در این روش محلول رقیق شده کود مستقیماً بر روی خاک یا اطراف پایه گیاه ریخته می‌شود.
• بذرمال و غوطه‌وری ریشه: قبل‌از کاشت، بذرها یا ریشه‌های نهال را می‌توان در محلول رقیق شده‌ای از اسید آمینه فرو برد تا جوانه‌زنی و استقرار سریع‌تر شود. این روش بیشتر برای سبزیجات و گیاهان گلخانه‌ای توصیه می‌شود.
• پاشش برگی در گیاهان آپارتمانی: برای گیاهان زینتی یا آپارتمانی، محلول آمینو اسید در آب به صورت اسپری روی برگ‌ها یا خاک استفاده می‌شود.

نحوه استفاده از کود اسید آمینه پودری

کود اسید آمینه پودری معمولاً حاوی ۱۲ تا ۱۶ درصد نیتروژن است و به‌عنوان منبع نیتروژن سریع‌الاثر به کار می‌رود. مقاله‌ای از Grower’s Secret درباره نحوه مصرف کود اسید امینه پودری اشاره می‌کند که میزان نیتروژن این کودها از ۱۲ تا ۱۶ درصد متغیر است.

برای استفاده درست از کود اسید آمینه پودری، ابتدا لازم است پودر را در مقدار مناسبی از آب حل کنید تا کاملاً شفاف و بدون ذرات معلق شود. سپس این محلول را می‌توان به دو روش اصلی مصرف کرد:

1. محلول‌پاشی بر روی برگ‌ها؛
2. اختلاط با خاک و آبیاری ریشه‌ای.

در روش محلول پاشی بهتر است از آب تمیز با pH خنثی استفاده شود و اسپری یکنواخت بر سطح برگ‌ها صورت گیرد تا جذب سریع انجام شود. در روش خاکی، محلول آماده‌شده را در ناحیه سایه‌انداز ریشه گیاه ریخته و همراه با آبیاری کامل انجام دهید تا اسیدهای آمینه به منطقه فعال ریشه برسند. رعایت این نکات باعث می‌شود کارایی کود بالا رفته و گیاه در برابر تنش‌ها مقاوم‌تر شود.

طریقه مصرف کود آمینو اسید مایع

کود آمینو اسید مایع معمولاً به‌صورت آماده‌حل است و نیاز به انحلال اولیه ندارد؛ اما پیش‌از استفاده باید آن را با نسبت توصیه‌شده در آب رقیق کنید. این محلول را می‌توان هم از طریق محلول‌پاشی بر روی برگ‌ها و هم از طریق تزریق در سیستم آبیاری (کودآبیاری) به گیاه رساند. در محلول‌پاشی، بهتر است عملیات در ساعات خنک روز انجام شود تا تبخیر کمتر شود و جذب برگی افزایش یابد. در روش کودآبیاری، محلول رقیق‌شده را وارد سیستم آبیاری قطره‌ای یا غرقابی کنید تا مستقیماً به ناحیه ریشه برسد.

نحوه استفاده از کود آمینو اسید برای گیاهان آپارتمانی

در طریقه مصرف آمینو اسید برای گیاهان آپارتمانی باید بدانید که کود آمینواسید باید به شکل محلول رقیق‌شده مصرف شود تا هم از خطر تجمع نمک‌ها جلوگیری شود و هم جذب مؤثرتر باشد. همچنین، نحوه استفاده از آمینو اسید برای گیاهان آپارتمانی اینگونه است که باید ابتدا مقدار توصیه‌شده از کود را در آب بدون کلر حل کنید، سپس می‌توانید آن را یا به‌صورت محلول‌پاشی ملایم روی برگ‌ها (در ساعات خنک روز) استفاده کنید یا به‌صورت آبیاری خاکی در گلدان به کار ببرید.

در روش برگی، باید دقت شود که اسپری یکنواخت باشد و روی برگ‌ها خشک‌شدگی سریع رخ ندهد. در روش خاکی نیز محلول را به‌آرامی در خاک مرطوب اطراف ریشه بریزید تا ریشه‌ها بیشترین دسترسی را به اسیدهای آمینه داشته باشند.

مقدار مصرف آمینو اسید برای محصولات مختلف

مقدار مصرف آمینو اسید برای محصولات باغی، محصولات زراعی، محصولات گلخانه‌ای و گیاهان آپارتمانی متفاوت است:

مقدار مصرف آمینو اسید در محصولات باغی

درختان میوه و باغات معمولا به مقادیر بیشتری از ریزمغذی‌ها و اسیدهای آمینه نیاز دارند. محصولات تجاری مانند Terra‑Sorb® complex برای مقدار مصرف اسید آمینه پیشنهاد می‌کنند در هر دوره محلول‌پاشی بین ۲ تا ۳ لیتر کود در هکتار به کار برود.

برای اختلاط کلسیم با اسید آمینه هم باید بدانید که اگر اسید آمینه با این عنصر ترکیب شود، کلات‌های آمینواسید-کلسیم تشکیل می‌شود که جذب کلسیم را افزایش می‌دهد و از رسوب آهک در خاک جلوگیری می‌کند. برای درختان بزرگ، می‌توان حدود ۱۵۰ تا ۲۵۰ میلی‌لیتر محلول آماده را براساس اندازه تاج در دو یا سه مرحله (شروع رشد رویشی، پیش‌از گل‌دهی و طی رشد میوه) مصرف کرد. تکرار معمول در طول فصل ۳ تا ۴ بار است و در دوره‌های تنش (گرما یا سرما) می‌توان مصرف را افزایش داد.

مقدار مصرف آمینو اسید در محصولات زراعی

برای محصولات زراعی مانند گندم، ذرت یا سویا، برچسب Metalosate BIG 5™ توصیه می‌کند در دوره‌های رشد سریع یا تنش، ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌لیتر محلول در هر 4000 متر مربع زمین کشاورزی اسپری شود و این کاربرد می‌تواند دو بار یا بیشتر در فصل تکرار شود.

سبزیجات نیز به ۳ تا ۴ بار محلول‌پاشی با همین محدوده دوز نیاز دارند، شروع از مرحله سه تا چهار برگی و افزایش دوز هنگام بزرگ شدن شاخ و برگ.

دوز پودری نیز به طور میانگین حدود 1 تا 5 کیلوگرم در هر 4000 متر مربع است. مزیت مهم این کار این است که مصرف بیش از حد باعث ایجاد سمیت نمی‌شود و مقادیر اضافی توسط میکروارگانیسم‌های خاک جذب می‌شوند.

مقدار مصرف آمینو اسید در محصولات گلخانه‌ای

محصولات گلخانه‌ای به‌دلیل محیط کنترل‌شده و سیستم‌های آبیاری پیشرفته معمولاً از کود آمینواسید به شکل مایع استفاده می‌کنند. توصیه می‌شود هر ۷ تا ۱۵ روز یک بار ۸ تا ۱۲ لیتر محصول در هر هکتار از طریق آبیاری قطره‌ای یا سیستم‌های مه‌پاش مصرف شود.

برای محلول‌پاشی، دوز ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌لیتر در ۱۰۰ لیتر آب مناسب است. در هنگام نشا‌کاری، می‌توان ریشه‌ها را در محلول رقیق آمینواسید غوطه‌ور کرد تا استقرارشان سریع‌تر شود.

مقدار مصرف آمینو اسید در گیاهان آپارتمانی

مقدار مصرف آمینو اسید برای گیاهان آپارتمانی با دوزهای پایین‌تری توصیه می‌شود. برخی متخصصان توصیه می‌کنند در محلول‌پاشی برگی ۲ تا ۳ میلی‌لیتر کود در هر لیتر آب و در سیستم آبیاری قطره‌ای ۲ تا ۵ میلی‌لیتر در لیتر آب استفاده شود.

این میزان معادل ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی‌لیتر محلول در هر هکتار است و در فاز رویشی و زایشی گیاه، دو بار مصرف می‌شود. هنگام استفاده از پودر، استفاده از ۱ تا ۲ گرم پودر در هر لیتر آب کافی است. دقت شود که گیاهان آپارتمانی معمولاً به خاک غنی نیز نیاز دارند؛ بنابراین ترکیب دوره‌ای اسید هیومیک با اسید آمینه می‌تواند اثر بهتری ایجاد کند.

البته تفاوت هیومیک اسید و آمینو اسید در این است که هیومیک اسید بیشتر نقش اصلاح‌کننده خاک را دارد و اثر آن طولانی‌مدت است، در حالی که آمینواسید به‌سرعت جذب می‌شود و به‌عنوان منبع نیتروژن و مولکول‌های کلات‌کننده عمل می‌کند. ترکیب استفاده از هر دو می‌تواند نتایج بهتری در کشاورزی و باغبانی ایجاد کند.

خلاصه مقادیر مصرف در جدول

برای درک بهتر کاربرد آمینو اسید در کشاورزی، جدول زیر خلاصه‌ای از زمان مصرف کود اسید امینه، در کنار طریقه مصرف کود آمینو اسید و همچنین مقدار مصرف کود آمینواسید برای گیاهان مختلف را نشان می‌دهد:

گروه محصول	مقدار مصرف پیشنهادی	تعداد دفعات استفاده
محصولات باغی	2-3 لیتر در هکتار یا  150-250میلی‌لیتر محلول آماده برای هر درخت در هر نوبت
محصولات زراعی	۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌لیتر محلول در هر 4000 متر مربع زمین کشاورزی یا حدود 1 تا 5 کیلوگرم پودر در هر 4000 متر مربع	2 تا 4 بار در مراحل رشد سریع
محصولات گلخانه‌ای	محلول‌پاشی: 200–300 میلی‌لیتر در 100 لیتر آب؛ قطره‌ای:  8-12 لیتر در هکتار	هر 7–15 روز
گیاهان آپارتمانی	2-3   میلی‌لیتر در لیتر آب یا 1 تا 2 گرم پودر در لیتر آب	هر 2–4 هفته

بهترین زمان مصرف کود اسید آمینه برای محصولات مختلف

بهترین زمان مصرف آمینو اسید برای گیاهان مختلف را طبق توصیه‌های زیر تعیین کنید:

زمان مصرف کود اسید امینه در محصولات باغی

میوه درختان در مراحل خاص رشد به منابع اضافی نیتروژن و اسید آمینه نیاز دارند. به‌همین‌دلیل بهترین زمان مصرف آمینو اسید در باغات شامل سه مرحله است:

1. شروع دوره رویشی (پس‌از بیدار شدن درخت و زمانی که دارای حجم کافی برگ شده است)؛
2. پیش‌از گل‌دهی؛
3. هنگام ریزش گلبرگ و زمان تشکیل و رشد میوه.

همچنین مصرف این کود در دوره‌های تنش مانند گرما، شوری یا یخبندان به‌عنوان محرک استرس توصیه می‌شود. محلول‌پاشی در ساعات خنک و به‌ویژه صبح زود یا عصر می‌تواند باعث جذب بیشتر شود.

زمان مصرف آمینو اسید در محصولات زراعی

در محصولات زراعی مثل گندم، ذرت، سویا و برنج، دوره‌های بحرانی شامل جوانه‌زنی، شروع ساقه‌دهی، پیش‌از گل‌دهی و پر شدن دانه هستند. پیشنهاد می‌شود زمان مصرف کود آمینو اسید در این محصولات در مرحله رشد سریع (رویشی)، مرحله گل‌دهی و آغاز تشکیل دانه باشد، زیرا گیاه در این زمان‌ها به انرژی و مواد غذایی بیشتری نیاز دارد. محلول‌پاشی باید هر ۲۰ تا ۳۰ روز یک بار انجام شود و در صورت وقوع تنش (خشکی یا دمای بالا) می‌توان دفعات را افزایش داد.

زمان مصرف آمینو اسید در محصولات گلخانه‌ای

در گلخانه‌ها به‌دلیل کنترل شرایط محیطی، می‌توان زمان مصرف را دقیق‌تر تنظیم کرد. آغاز رشد، هنگام نشا‌کاری، پیش‌از گل‌دهی، زمان تشکیل میوه و در دوره‌های تنش (مانند تغییرات شدید دما یا بیماری) بهترین زمان‌ها برای استفاده از اسید آمینه هستند.

پیشنهاد می‌شود هر ۷ تا ۱۵ روز یک بار از طریق سیستم قطره‌ای یا محلول‌پاشی استفاده شود. در محیط گلخانه‌ای، ترکیب اسید آمینه با سایر کلات‌ها مانند ریزمغذی‌های آهن یا روی می‌تواند عملکرد را بهبود بخشد.

زمان مصرف آمینو اسید در گیاهان آپارتمانی

در بخش طریقه مصرف کود آمینو اسید برای گیاهان آپارتمانی گفتیم که گیاهان آپارتمانی نیاز غذایی محدودتری نسبت به گیاهان مزرعه‌ای دارند؛ اما همچنین باید بگوییم که این گیاهان در دوره‌های رشد فعال (بهار و تابستان) یا پس‌از هرس می‌توانند از محلول‌آمینو اسید سود ببرند. بنابراین زمان مصرف آمینو اسید برای گیاهان آپارتمانی معمولاً هر دو تا چهار هفته در فصل رشد است.

در مورد زمان مصرف کود اسید امینه برای گیاهان آپارتمانی همچنین باید بگوییم که در زمستان، مصرف این کود باید کاهش یابد. محلول‌پاشی در ساعات خنک روز و آبیاری پس‌از کوددهی به جذب بهتر کمک می‌کند. استفاده دوره‌ای از اسید هیومیک همراه اسید آمینه نیز به حفظ سلامت خاک گلدان کمک می‌کند.

بیشتر بخوانید: کود فروت ست چیست و چه زمانی استفاده می‌شود؟

نکات مهم در مصرف آمینو اسید

نکات مهم در نحوه استفاده از کود آمینو اسید عبارت‌اند از:

• رعایت غلظت و مقدار: هرگز کود آمینواسید را به‌صورت غلیظ و مستقیم استفاده نکنید؛ برچسب‌های محصولات مانند Metalosate BIG 5™ تأکید می‌کنند که محلول باید حداقل با ۲۰ قسمت آب رقیق شود و میزان مصرف براساس سن و اندازه گیاه تنظیم شود.
• سازگاری با دیگر کودها: هنگام اختلاط با سایر کودها، ابتدا مخزن را نیمه‌پر کرده، اسید آمینه را اضافه کنید و سپس مواد دیگر مانند پودرهای قابل تعلیق، سوسپانسیون‌ها و روغن‌ها را اضافه نمایید. این کار از رسوب و واکنش شیمیایی جلوگیری می‌کند.
• زمان مناسب محلول‌پاشی: اسپری روی برگ‌ها باید در ساعات خنک (صبح زود یا عصر) انجام شود تا منافذ برگ باز باشد و از تبخیر سریع جلوگیری شود. در روزهای بسیار گرم یا بارانی از محلول‌پاشی خودداری کنید.
• کیفیت آب: آب مصرفی باید عاری از املاح زیاد یا pH بسیار بالا باشد؛ pH بین ۵٫۵ تا ۷ برای بیشتر کودهای آمینواسید مناسب است.
• نگهداری کود: محصولات مایع باید در مکان خنک و دور از تابش مستقیم خورشید نگهداری شوند و از یخ‌زدگی محافظت شوند. بسته‌های پودری نیز باید در ظروف دربسته و به دور از رطوبت قرار گیرند.
• کاربرد متعادل: کود آمینواسید به تنهایی جایگزین کودهای NPK نیست و باید به‌عنوان مکمل تغذیه‌ای همراه با سایر کودها استفاده شود. مصرف بیش‌ازحد آن هم ممکن است تعادل خاک را بر هم بزند و به‌خصوص در گیاهان آپارتمانی باعث رشد بیش‌ازحد و ضعف ساقه شود.

جمع‌بندی

کودهای آمینواسید به‌عنوان یک مکمل تغذیه‌ای سریع‌الاثر، در افزایش رشد، بهبود کیفیت محصولات و مقاومت گیاهان به تنش اثربخشند. نحوه استفاده از کود آمینو اسید شامل محلول‌پاشی برگی، آبیاری قطره‌ای و مصرف خاکی است که باید براساس نوع محصول انتخاب شود. مقدار مصرف کود آمینواسید به گروه محصول بستگی دارد؛ زمان مصرف کود آمینو اسید هم در مراحل بحرانی رشد (شروع رشد، پیش‌از گل‌دهی و رشد میوه) بیشترین تاثیر را دارد. استفاده متعادل و رعایت نکات فنی مانند اختلاط صحیح با سایر کودها و رعایت زمان محلول‌پاشی از اهمیت زیادی برخوردار است.

خرید انواع آمینو اسید کشاورزی از آبادیس

شرکت اکسیر دانش آبادیس به‌عنوان یک شرکت دانش‌بنیان، تولید کننده انواع کودهای آلی از جمله هیومیک اسید، کلات آهن و آمینو اسید است. کاربران گرامی می‌توانند برای دریافت مشاوره یا کسب اطلاعات بیشتر درباره خرید کود آمینو اسید و انتخاب محصول مناسب با کارشناسان آبادیس تماس بگیرند. آبادیس با بهره‌گیری از دانش روز و مواد اولیه با کیفیت، محصولات خود را در آزمایشگاه‌های معتبر بررسی می‌کند تا کشاورزان و باغداران از نتایج آن مطمئن باشند. با انتخاب محصولات آبادیس، می‌توانید از پشتیبانی تخصصی و محصولات استاندارد بهره‌مند شوید و به بهبود عملکرد و سلامت گیاهان خود کمک کنید.

سوالات متداول

• آیا کود آمینو اسید می‌تواند جایگزین کود نیتروژنه شود؟

خیر. کود آمینواسید منبع خوبی از نیتروژن آلی است؛ اما مقدار کل نیتروژن آن نسبت به کودهای سنتی کمتر است و فاقد عناصر ماکرو مانند فسفر و پتاسیم است.

• می‌توان اسید آمینه را همراه با کلسیم یا ریزمغذی‌ها مصرف کرد؟

بله. اسیدهای آمینه مانند گلیسین به‌عنوان عوامل کلات‌کننده عمل می‌کنند و کلسیم و ریزمغذی‌ها را احاطه کرده و جذب آن‌ها را افزایش می‌دهند. این ویژگی همچنین مانع رسوب کلسیم در سیستم‌های آبیاری می‌شود.

• برای گیاهان آپارتمانی بهترین مکمل در کنار مصرف آمینو اسید چیست؟

برای گیاهان آپارتمانی توصیه می‌شود کود آمینو اسید را همراه با اسید هیومیک مصرف کنید تا خاک گلدان نیز تقویت شود.