شناخت عناصر غذایی متحرک و غیر متحرک در خاک و گیاه

دانستن تحرک عناصر غذایی برای درک بهتر عملکرد خاک بسیار ضروری است.

 آیا تاکنون به این فکر کرده‌اید که چرا برخی از گیاهان حتی در خاک‌های غنی از مواد مغذی باز هم رشد خوبی ندارند؟ یا چرا وقتی از کودها استفاده می‌کنید، چندان تاثیری ندارند؟ پاسخ همه این سوالات در میزان تحرک عناصر غذایی در خاک است. با آبادیس همراه باشید.

تحرک عناصر غذایی

تحرک عناصر غذایی یعنی، توانایی جابه‌جایی این مواد در خاک و گیاه که نقشی کلیدی در تغذیه گیاهان را برعهده دارد. تحرک عناصر غذایی به نوع عنصر بستگی دارد. 

عناصر غذایی متحرک (پویا)

عناصر غذایی متحرک، آن دسته از مواد مغذی هستند که توانایی جابه‌جایی بالایی دارند. این عناصر معمولاً در آب موجود در خاک حل و از طریق  آن به راحتی توسط ریشه جذب می‌شوند.

مهم‌ترین عناصر متحرک:

• نیتروژن
• پتاسیم
• منیزیم هستند.

این عناصر به دلیل پویایی بالا، خیلی سریع‌تر از بقیه عناصر غذایی وارد بخش‌های مختلف گیاه شده و بافت‌های مسن‌تر را طوری تغذیه می‌کنند تا دوباره جوان و شاداب شوند.

عناصر غذایی کم تحرک

عناصر غذایی کم تحرک هم آن دسته‌ای از مواد مغذی هستند که حرکت آنها در خاک و گیاه مانند عناصر پویا نبوده و بسیار محدودتر است. چون این عناصر مانند فسفر به جای آب، تمایل دارند به ذرات خاک متصل شده و در نتیجه در خاک حضور بیشتری دارند. به همین دلیل این عناصر تحرک کمتری در گیاه داشته و در همان بافتی که واردش شدند باقی مانده و به بخش‌های دیگر به سختی منتقل می‌شوند. به همین دلیل بافت‌های مسن دیگر به راحتی نمی‌توانند به آنها دسترسی داشته باشند.

عناصر غذایی غیر متحرک

یکسری عناصر هم هستند که کلا هیچ حرکتی نداشته و هر چقدر در خاک باشند، در همان جا باقی می‌مانند.

به عنوان مثال عناصری مانند کلسیم، مس، و آهن از این دسته هستند. عناصر غیر متحرک اگر وارد بخش‌های گیاه شوند، در همانجا ساکن شده و اصلا وارد بافت‌های دیگر نخواهند شد.

اما نکته مهم اینجا است که عناصر غیر متحرک به شدت برای رشد گیاه و بافت‌های جوان ضروری بوده و برای تامین آنها حتما باید از کودها استفاده شود.

تحرک مواد مغذی خاک

تحرک عناصر غذایی در خاک به فرایندی گفته می‌شود که مواد غذایی از نقطه‌ای به نقطه دیگر خاک حرکت کنند. این جابجایی با سه علت اصلی جریان آب، نفوذ از طریق انتشار و تبادل یونی حرکت می‌کنند. اجازه دهید با یک مثال این موضوع را بیشتر بشکافیم.

به طور مثال عناصری مانند نیتروژن و گوگرد که محلول در آب هستند، به راحتی همراه با جریان آب حرکت می‌کنند و دسترسی ریشه‌ها به این مواد راحت‌تر است. اما فسفر و پتاسیم معمولاً به ذرات خاک چسبیده و در محل باقی می‌مانند.

البته ناگفته نماند که ساختار خاک هم برای تحرک مواد مغذی بی‌تاثیر نیستند؛ به طوری که خاک‌های شنی و با زهکشی بالا معمولا باعث شستن مواد مغذی شده و آنها را از دسترس خارج می‌کنند. در مقابل اما خاک‌های رسی چون ظرفیت تبادل کاتیونی بالایی دارند، باعث نگهداشت عناصر غذایی شده و از تحرک زیاد آنها جلوگیری می‌کنند.

تحرک مواد مغذی گیاه

تحرک عناصر غذایی در گیاهان هم وجود داشته و از طریق آوند‌ها و حرکت آب به بخش‌های مختلف انجام می‌شوند. عوامل محیطی مثل شدت دما، میزان رطوبت و شدت نور نیز باعث کاهش و افزایش تحرک مواد در داخل گیاه شده و کارایی آن را به شدت افزایش می‌دهند. این تحرک مواد غذایی برای گیاه بسیار حائز اهمیت خواهد بود.

نقش هیومیک اسید بر جذب و بهبود عناصر غذایی

هیومیک اسید یکی از موثرترین ترکیبات آلی است که نقش بسیار مهمی در دسترسی گیاه و تحرک عناصر غذایی دارد. این ماده ابتدا ظرفیت نگهداری آب در داخل خاک را افزایش داده و همین امر باعث حفظ مواد مغذی خاک نیز می‌شوند. به همین دلیل با تحرک عناصر غذایی به صورت اصولی،‌ آنها را بهتر در اختیار ریشه گیاهان شما قرار می‌دهند. هیومیک اسید با ایجاد پیوندهای یونی با عناصر معدنی، از شستشوی آنها جلوگیری کرده و باعث جذب بهتر آنها نیز می‌گردد. همچنین وجود هیومیک اسید باعث تحرک عناصر غذایی در داخل گیاه شده و به آن کمک می‌کند تا فرایند جذب بسیار راحتی‌تری را تجربه کند. استفاده منظم از این ماده  به شما کمک می‌کند تا از منابع غذایی و کودی که مصرف می‌کنید، بهترین استفاده را برده و در نهایت کیفیت محصولات خود را تضمین کنید.

جمع‌بندی

تحرک عناصر غذایی در خاک و گیاه هر دو عوامل بسیار کلیدی برای رشد و سلامت گیاهان هستند. ما در این مقاله سعی کردیم تا آنها را معرفی کرده و تفاوت‌های این دو را باهم بررسی کنیم. تحرک عناصر غذایی چه در داخل خاک و چه در داخل گیاه به عوامل بسیار متعددی بستگی داشته که اگر به درستی مدیریت نشوند، اصلا به نفع شما نخواهد بود. به همین دلیل با مصرف هیومیک اسید می‌توانید این تحرک را چه در خاک و چه در گیاه مدیریت کرده و با بهینه‌سازی‌هایی که برای شما انجام می‌دهد،‌ بهترین و سالم‌ترین محصولات را تولید خواهید کرد.

بیشتر بخوانید: دلایل موثر نبودن کوددهی و راه حل‌های آن

اکسیر دانش آبادیس تولید کننده برتر کودهای آلی

آبادیس یکی از تولید کنندگان شناخته شده کودهای آلی در ایران است، که تامین بخش قابل توجهی از نیاز بازار به کودهای آلی را بر عهده دارد. انواع هیومیک اسید پرک، مایع و پودری، کود آمینو اسید و کلات آهن جزء سبد محصولات این شرکت است. شما می‌توانید برای خرید کلات آهن و دیگر محصولات آبادیس با کارشناسان این شرکت تماس بگیرید.