انواع کود آهن و انتخاب بهترین کود آهن

آهن یکی از مهمترین و کلیدی‌ترین عناصر برای گیاهان است. آهن در تمامی فرایند‌های حیاتی گیاهان مانند فتوسنتز، تولید کلروفیل و سوخت و ساز گیاه نقش داشته و وجود آن بسیار حیاتی تلقی می‌گردد.

اما یکی از مشکلاتی که کشاورزان و باغداران با آن روبرو هستند این است که با وجود خاک‌های قلیایی و آهکی، دسترسی گیاه به آهن با محدودیت مواجه می‌شود. به همین دلیل گیاه نمی‌تواند آهن مورد نیاز خود را دریافت کرده و منجر به بروز علائمی مانند زرد شدن برگ‌ها (کلروز)،‌ کاهش رشد و در نهایت افت کیفیت محصولات می‌گردد.

در این میان استفاده از انواع کود آهن می تواند این مشکل را به طور کامل برطرف کرده و مقدار مناسبی از آهن را در هر مرحله از رشد، در اختیار گیاه قرار دهد.

اما سوال اصلی اینجاست که از کجا باید بهترین کود آهن را شناخت؟ و سوال بعدی این است که از بین کودهایی مانند کود سولفات‌ آهن، کود کلات آهن، کود نیترات آهن یا کود آهن نانو کدام یک بهتر هستند؟ آیا هر یک از اینها تاثیرات یکسانی دارند یا خیر؟

برای اینکه به یک پاسخ کاملا علمی برسیم، ابتدای امر کود آهن را باید به صورت کامل بررسی کرده و سپس انواع کود آهن برای درختان را خدمت شما معرفی کنیم.

کود آهن چیست؟

کود آهن در حقیقت یکی از مکمل‌های غذایی بسیار ضروری برای همه گیاهان است. زیرا این عنصر باعث می‌شود تا فرایند فتوسنتز به بهترین شکل صورت گرفته، کلروفیل تولید شده، سوخت و ساز گیاه بهبود یافته و در نهایت یک گیاه بسیار سالم و محصول خوب را داشته باشیم.

دقت کنید، گیاه به هیچ وجه نمی‌تواند بدون آهن، انرژی مورد نیاز خود را تولید کرده و باعث بروز علایمی مانند کلروز و افت رشد خواهد شد. آهن جز عناصری است که به صورت طبیعی در خاک وجود دارد،‌ اما در بسیاری از این خاک‌ها، به دلیل قلیایی بودن یا آهکی بودن، ریشه‌های گیاه نمی‌تواند به خوبی از این منابع آهن استفاده کند. به همین دلیل مهندسان کشاورزی کود‌های آهن را تولید می‌کنند تا گیاهان بتوانند به راحتی آهن مورد نیاز خود را بدست بیاورند.

کود آهن برای همه انواع گیاهان زراعی و باغی گرفته تا گلخانه‌‌ای، زینتی و آپارتمانی قابل استفاده است. اما کود آهن انواع مختلفی دارد که حتما باید همه آنها را به خوبی بشناسید.

انواع کود آهن

کودهای آهن به چند دسته اصلی سولفات آهن، کود کلات آهن، کود نیترات آهن، نانو کودهای آهن و کود آهن آلی تقسیم می‌شوند که در این بخش به همه آنها به دقت می‌پردازیم.

کود سولفات آهن (Iron Sulfate)

رایج‌ترین و مقرون به صرفه‌ترین کود آهن نزد کشاورزان، کود سولفات آهن (Iron Sulfate) است. این کود به صورت بسیار گسترده در زمین‌های کشاورزی استفاده شده و درصد حلالیت بالایی در آب دارد،‌ به همین دلیل خیلی بهتر توسط گیاهان جذب می‌گردد.

انواع کود سولفات آهن

• هپتا هیدرات سولفات آهن مرطوب (Fe-18%)

هپتا هیدرات سولفات آهن مرطوب دارای 18 درصد آهن می‌باشد. از آنجایی که به صورت مرطوب عرضه می‌گردد،در خاک‌های خشک و متراکم به راحتی تجزیه شده و آهن مورد نیاز را در اختیار ریشه‌ها قرار می‌دهد. از این کود زمانی استفاده می‌گردد که گیاه نیاز بسیار فوری به آهن داشته باشد. اما به دلیل مرطوب بودن،‌ نگهداری از آن کمی دشوار بوده و نمی‌توان به مدت زیاد آن را در انبار نگهداری کرد. نگهداری غیر اصولی آن نیز باعث افت کیفیت آهن موجود در آن می‌گردد.

• هپتا هیدرات سولفات آهن خشک (Fe-20%)

هپتا هیدرات سولفات آهن خشک هم شبیه به هپتا هیدرات سولفات آهن مرطوب است، ولی به صورت خشک عرضه شده و میزان آهن آن 20 درصد می‌باشد. خشک بودن این کود آهن باعث می‌گردد تا برای مدت زیادی ماندگاری داشته و خیلی راحت‌تر حمل و نقل می‌گردد.

کشاورزانی که با خاک قلیایی مواجه هستند از این کود استفاده می‌کنند.

• هپتا هیدرات سولو-گرید خشک (Fe-20%)

این کود هم دارای آهن 20 درصد بوده و قابلیت انحلال‌پذیری بالاتری دارد. به همین دلیل از آن می‌توان در سیستم‌های محلول پاشی یا آبیاری مدرن و قطره‌ای استفاده کرد. این کود هم برای گیاهانی که خیلی سریع نیاز به آهن دارند مانند درختان میوه یا گیاهان زینتی استفاده می‌گردد.

از این کود بیشتر در مزارع و گلخانه‌های تخصصی که نظارت و کنترل دقیق روی آنها اعمال می‌شود، استفاده می‌گردد.

• مونوهیدرات سولفات آهن خشک (Fe-30%)

این کود علاوه بر آهن، یک مولکول آب نیز در ساختار خود داشته و میزان آهن آن 30 درصد می‌باشد. به همین دلیل برای گیاهانی که با کمبود شدید آهن مواجه می‌شوند استفاده می‌گردد.

از آنجایی که خلوص این کود بسیار بالا است، از آن در مزارعی که خاک شور یا قلیایی زیاد دارند به صورت گسترده استفاده می‌گردد. ناگفته نماند که از مونوهیدرات سولفات آهن خشک در صنعت دارویی نیز استفاده می‌گردد و خطری نخواهد داشت.

• مونوهیدرات گرانولار درشت و ریز سولفات آهن خشک شده (Fe-30%)

این کود آهن هم همان 30 درصد خلوص را داشته، ولی در گرانول‌های ریز و درشت تولید می‌گردد.

از نوع گرانول درشت به صورت مستقیم روی خاک استفاده می‌شود تا به مرور شروع به حل شدن کند. یعنی کشاورزانی که به دنبال تاثیر بلند‌مدت هستند از آن استفاده می‌کنند.

اما در نوع گرانول ریز، برای محلول پاشی استفاده شده و کشاورزانی که به دنبال تاثیر سریع و کوتاه‌مدت هستند از آن استفاده می‌کنند.

کود کلات آهن (Chelated Iron)

یکی از بهترین انواع کود آهن، کود کلات آهن (Chelated Iron) است که جزو پیشرفته‌ترین راه‌حل‌ها برای رفع کمبود آهن می‌باشد. این کود با اتصال به یون‌های آهن، یک عامل کلات کننده بوده و جلوی اکسید شدن آهن را می‌گیرد که در نهایت باعث می‌گردد تا گیاه بدون مشکل بتواند آهن مورد نیاز خود را دریافت کند. کود کلات آهن (Chelated Iron) بر اساس pH خاک انواع مختلفی دارد که در ادامه به همه آنها می‌پردازیم.

انواع کود کلات آهن

• کود کلات آهن با هیومیک اسید

بهترین کلات کننده آهن است که بر پایه هیومیک اسید ساخته شده است که هم محیط زیست را آلوده نکرده و هم تاثیر بسیار بالایی در رشد و محصول دهی گیاهان دارد. گیاهانی که در خاک‌های خشک و با فقر بالای آهن مواجه هستند، با استفاده از کود کلات آهن بر پایه هیومیک اسید به راحتی می‌توانند رشد بسیار طبیعی و خوبی را داشته باشند.

این کود با اتصال به یون‌های آهن، باعث جذب بهتر در گیاهان شده و اجازه رسوب در خاک را نمی‌دهند. همچنین هیومیک اسید آن نیز باعث حفظ ساختار خاک شده و باعث می‌شود تا ریشه‌ها رشد بهتری داشته باشند. 

مزایا و ویژگی‌های کود کلات آهن با هیومیک اسید

• باعث افزایش فعالیت میکروبی خاک می‌گردد.


• برای مناطق خشک و کم بارش بسیار مناسب است.


• هیومیک اسید به‌طور طبیعی تجزیه می‌شود و هیچ اثر منفی بر محیط‌زیست باقی نمی‌گذارد.

• کلات آهن EDTA یا Ethylenediaminetetraacetic Acid

کلات EDTA یکی از اقتصادی‌ترین کودهای کلات آهن است که بیشتر در خاک‌های با pH پایین، یعنی در حدود 6 استفاده می‌گردد. یعنی شما اسیدیته خاک بیشتری داشته باشید می‌توانید از آن استفاده کنید.

توجه داشته باشید که در صورت استفاده خاک‌های آهکی و با pH‌ بالا،‌ آهن آن به سرعت تجزیه شده و کارایی خود را از دست خواهد داد. بدین ترتیب از این کلات آهن بیشتر برای گیاهانی که به محیط‌های اسیدی برای رشد نیاز دارند باید استفاده شود. به عنوان مثال برای برخی سبزیجات و گیاهان زینتی مناسب است.

• کلات آهن DTPA یا Diethylenetriaminepentaacetic Acid

یکی دیگر از کودهای کلات آهن است که می‌تواند در محیط‌های با pH حدود 7.5 همچنان پایدار بماند. بدین ترتیب شما می‌توانید از این کود برای خاک‌هایی که درصد‌های مختلفی از قلیایی یا اسیدی برخوردار هستند استفاده کنید.

از این کود بیشتر در باغات میوه و گلخانه‌هایی که روی pH خاک کنترل بیشتری وجود دارد می‌توان استفاده کرد.

• کلات آهن EDDHA (Ethylenediamine-N,N’-bis (2-hydroxyphenylacetic Acid))

EDDHA یکی از کودهای کلات آهن خوب است که در خاک‌های قلیایی و آهکی عملکرد بسیار خوبی دارد. به طوری که حتی می‌تواند در خاک‌های با pH بالا یعنی تا 10 هم پایدار باقی مانده و به گیاه آهن رسانی کند. به همین دلیل برای زمین‌هایی که نمی‌توانند از سایر کودهای کلات آهن استفاده کنند، پیشنهاد می‌گردد. اگرچه قیمت این کلات آهن نسبت به سایر انواع دیگر کمی بیشتر است،‌ اما به دلیل حساس بودن گیاهان به آهن و شرایط خاک، کاملا توجیه پذیر خواهد بود.

• کلات آهن EDDHSA (Ethylenediamine-N,N’-bis (2-hydroxy-5-sulfophenylacetic Acid))

EDDHSA شبیه به EDDHA بوده، اما می‌تواند در شرایط pH بیشتر نیز مورد استفاده قرار گیرد. به طور کلی این کود کلات آهن می‌تواند در محیط‌های با pH حدود 2 تا 11 به راحتی استفاده شده  و بیشتر در مزارع کشاورزی صنعتی و بسیار بزرگ از آن بهره‌ می‌برند.

کود نیترات آهن (Iron Nitrate)

کود نیترات آهن هم جزو بهترین کودهای آهن موجود است که آهن و نیتروژن را به صورت همزمان برای گیاه تامین می‌کند. این کود در دو نوع جامد و مایع عرضه می‌شود که در ادامه هر دو اینها را معرفی می‌کنیم.

نیترات آهن جامد:

کود نیترات آهن جامد به صورت پودر یا کریستال‌هایی عرضه می‌شوند که قابلیت حل شدن در آب را داشته و می‌توان از آنها در انواع روش‌های آبیاری استفاده کرد. از آنجایی که ماهیت اصلی آنها جامد است،‌ بسیار راحت‌تر می‌توان آنها را حمل و انبار کرد.

نیترات آهن مایع:

این کود هم از ابتدا به صورت مایع تولید شده و بدین ترتیب بدون نیاز به حل کردن، به محض باز شدن آماده مصرف در سیستم‌های آبیاری یا به صورت محلول پاشی می‌باشد.

نانو کودهای آهن

یکسری کودهای آهن جدیدا تولید می‌شوند که با استفاده از علم شیمی نانو فرموله شده و 2 نوع هستند. در ادامه این دو نوع را معرفی می‌کنیم.

انواع نانوکودهای آهن

• نانو کلات آهن:

نانو کلات‌های آهن در اندازه نانو (یک میلیاردم متر (10⁻⁹ متر)) تولید شده و خیلی راحت می‌توانند توسط ریشه‌های گیاه دریافت شده و جذب فوق‌العاده بالایی نیز دارند.

این نانو کلات آهن به راحتی می‌تواند در خاک‌های قلیایی و آهکی که جذب آهن در آنها بسیار دشوار است استفاده گردد.

بر اساس مطالعات اخیر انجام شده، گیاهانی که از این نانو کلات آهن استفاده کردند، رشد و محصول دهی قابل توجهی داشتند.

• نانوذرات اکسید آهن:

نانوذرات اکسید آهن (Fe₃O₄) هم باز در همان اندازه نانو تولید شده، اما خواص مغناطیسی بالایی دارند. از این کود می‌توان یا به صورت استفاده مستقیم یا محلول پاشی روی برگ‌ها استفاده کرد. تحقیقات اخیر در این زمینه نشان داده، نانوذرات اکسید آهن می‌توانند تأثیر مثبتی بر ویژگی‌های مورفولوژیک، بیوشیمیایی و آنزیمی گیاهان داشته باشند.

کود آهن آلی (Organic Iron Fertilizers)

یکی از برجسته‌ترین و ایمن‌ترین کودهای آهن در جهان هستند که از منابع طبیعی ساخته شده و در فرایند زیستی گیاه می‌توانند به صورت کاملا پایدار، آهن مورد نیاز را تامین کرده و هیچ خطری برای گیاه و محیط زیست نیز نداشته باشند.

کشاورزانی که محصولات ارگانیک تولید می‌کنند، بدون نگرانی می‌توانند از انواع این کود که در ادامه معرفی می‌کنیم استفاده کنند.

انواع کود آهن آلی

• کود آهن کمپوست‌ شده:

کود کمپوست آهن از تجزیه بقایای گیاهی و در برخی موارد فضولات حیوانی بدست می‌آید که کاملا طبیعی است که توسط میکروارگانیسم‌ها و در شرایط کاملا کنترل شده تولید می‌گردد. این کود کاملا غنی از همه عناصر مغذی و بخصوص آهن است که می‌تواند ساختار خاک را کاملا بهبود بخشیده و در کنار آن باعث افزایش فعالیت‌های میکروبی و تامین تدریجی آهن زمین‌های زراعی، باغات و سایر محیط‌های کشاورزی می‌گردد. معمولا زمین‌هایی که نیاز مبرم و همیشگی به آهن دارند، از این نوع کود کاملا بی‌خطر می‌توانند استفاده کنند.

• کود آهن حاصل از مواد طبیعی مانند جلبک‌ها:

در این نوع کود به جای استفاده از بقایای گیاهی و حیوانی، از جلبک‌های دریایی استفاده می‌شود که ذخایر آهن فوق‌العاده‌ای دارند. این نوع کود علاوه بر تامین آهن مورد نیاز گیاهان، حاوی هورمون‌های رشد کاملا طبیعی و سایر ترکیبات آلی مفید هستند که برای تمامی گیاهان قابل استفاده هستند. با استفاده از این نوع کود آهن، گیاه در برابر تنش‌های محیطی نیز می‌تواند مقاومت بیشتری از خود نشان دهد.

بهترین کود آهن

انتخاب بهترین کود آهن به عوامل زیادی بستگی دارد. از شرایط خاک و نیاز گیاه گرفته تا نوع کشاورزی می‌توانند در انتخاب انواع کود آهن به شما کمک کنند.

اگر به دنبال انواع کود آهن برای درختان خود هستید، باید به موارد زیر دقت کنید.

• اگر خاک شما قلیایی بوده و با کمبود شدید آهن مواجه است، همه کودهای کلات آهن مانند کلات آهن بر پایه هیومیک اسید بهترین عملکرد را دارند.


• برای گیاهانی که تمایل دارند در خاک اسیدی رشد کنند و نیاز به آهن دارند،‌ استفاده از کلات آهن EDTA را پیشنهاد می‌کنیم.


• اگر در کنار آهن، نیاز به نیتروژن باشد، می‌توانید از انواع کود آهن نیتروژنی هم استفاده کنید.


• برای مزارع و محصولات ارگانیک که حساسیت بسیار بالایی دارند، بهتر است از کودهای آلی آهن استفاده شود.


• برای مزارع بزرگ و تخصصی، می‌توان از انواع نانو کودهای آهن استفاده شود.

اما به طور کلی بهتر است قبل از انتخاب بهترین کود آهن موجود در بازار، ابتدا روی خاک آزمایش انجام شده و سپس بر اساس pH خاک و میزان مصرف آهن، از کود مناسب استفاده شود.

نکات مهم در مصرف انواع کود آهن

• قبل از انتخاب انواع کود آهن برای درختان و زمین‌های کشاورزی، حتما باید نمونه خاک را برای آزمایش ارسال کنید تا شدت کمبود آهن و نوع خاک مشخص گردد.


• حتما بر اساس میزان توصیه شده کارشناس کشاورزی یا تولید کننده از انواع کود آهن استفاده کنید.


• حتما بر اساس روش مصرف هر یک از کودهای آهن درج شده روی بسته بندی اقدام نمایید.


• بهترین زمان مصرف انواع کود آهن،‌ زمان رشد فعال گیاه می‌باشد.


• اگر قصد استفاده از سایر عناصر مغذی در کنار کود آهن را دارید،‌ حتما تداخل بین آنها را بررسی کنید.


• برخی از گیاهان مانند مرکبات، انگور و گل‌هایی مثل رز،‌ به کمبود آهن حساس‌تر بوده و باید همیشه به آنها توجه کنید.

جمع بندی

آهن یکی از عناصر بسیار ضروری و مهم برای گیاهان است. اما در بسیاری از موارد برای جبران کمبود آهن خاک می‌بایست از انواع کود آهن استفاده شود. کودهای آهن انواع مختلفی مانند سولفات آهن، کلات آهن، نیترات آهن، نانو کودهای آهن و کودهای آلی دارند که هر کدام برای موقعیت‌های خاص خود باید استفاده شوند. به عنوان مثال کود سولفات آهن به دلیل قیمت مناسب و کارایی زیادش، برای خاک‌های اسیدی خیلی مناسب بوده ولی کودهای کلات آهن برای خاک‌های قلیایی و آهکی بیشتر مناسب هستند. از طرفی کشاورزانی که محصولات ارگانیک کشت می‌کنند، بهتر است از کودهای آهن آلی استفاده کنند تا هم نیاز آهن را برطرف کرده و هم هیچ خطری برای محصول و محیط زیست نداشته باشد.

آبادیس تولید کننده برتر کودهای آلی در کشور

شرکت آبادیس به‌عنوان یکی از پیشگامان تولید  انواع کودهای آلی در ایران، با استفاده از فناوری‌های نوین و آزمایشگاه پیشرفته‌ای که در اختیار دارد، محصولاتی بسیار باکیفیت و مطابق با نیازهای صنعت کشاورزی ایران را تولید می‌کند. بدین ترتیب یکی از بهترین کود آهن موجود در بازار را تولید کرده و به شما این امکان را می‌دهد تا با خیالی آسوده، آن را در همه محیط‌های زراعی استفاده کنید تا نتایج بسیار خوبی برای شما حاصل شود.

با استفاده از بهترین کود آهن ایرانی، آبادیس، سلامت گیاه، محصولات و محیط زیست را تضمین کنید. برای اطلاع از قیمت کلات آهن با کارشناسان شرکت تماس بگیرید.

منبع

منبع

منبع