هیومیک اسید که گاهی آن را با نام هیومات پتاسیم هم میشناسند، سالهاست در قلب گفتوگوهای کشاورزی نوین جا خوش کرده است. این اسید طبیعی، نتیجۀ میلیونها سال تجزیه بقایای گیاهی است و امروز بهعنوان یکی از قدرتمندترین محرکهای زیستی خاک شناخته میشود. از اصلاح ساختار خاکهای فشرده و افزایش نگهداری آب گرفته تا آزادسازی عناصر کمتحرک برای ریشهها، اسید هیومیک حکم «کلید» را دارد؛ کلیدی که قفل بهرهوری زمین را باز میکند و کارکرد کودهای شیمیایی را چند برابر بهبود میبخشد. اکنون در این مقاله، همهچیز را درباره هیومات پتاسیم (هیومیک اسید + پتاسیم) مرور میکنیم: از روش استخراج تا انواع آن، از فواید و کاربردها تا مقدار و زمان مصرف تا اگر در جستوجوی «خرید هیومیک اسید» یا اطلاع از «قیمت هیومیک اسید» هستید با چشمی باز و خیال آسوده تصمیم بگیرید؛ پس با ما همراه باشید.







هنگام خرید اسید هیومیک باید بدانید که این ماده یک کود کلاسیک NPK نیست، بلکه در طبقۀ «اصلاحکنندۀ خاک» و «بیواستیمولانت» قرار میگیرد. وقتی به خاک افزوده میشود، ساختمان آن را پوکتر و متخلخلتر میکند، پیوند عناصر قفلشده با ذرات رس را میشکند و پایداری مواد غذایی را افزایش میدهد. نتیجۀ نهایی برای کشاورز، کاهش مصرف کود شیمیایی تا ۳۰ درصد، افزایش راندمان آبیاری و البته ارتقای کمی و کیفی محصول است که با درنظر گرفتن قیمت اسید هیومیک که بسیار مناسب است، مزایای زیادی محسوب میشود. جالب است بدانید پژوهشهای ده سال اخیر درباره خواص هیومیک اسید، بهویژه در مراکز اروپایی احیای خاکهای شور، نشان دادهاند که استفادۀ طولانیمدت از اسید هیومیک میتواند درصد مادۀ آلی را سالانه ۰٫۱ تا ۰٫۲ واحد افزایش دهد؛ رقمی که در اقلیمهای خشک، بسیار چشمگیر است.

از دیدگاه شیمی تجزیه، اسید هیومیک مخلوط پیچیدهای از ماکرومولکولهای آروماتیک با گروههای کاربونوکسیل و فنولیک است که علاوهبر کربن، مقدار قابلتوجهی اکسیژن، هیدروژن، نیتروژن و مقدار جزئی گوگرد را در خود جای دادهاند. اسیدهای کربوکسیلیک و فِنُلی فراوان در ساختار آن باعث میشود pH محلول قلیایی باشد و ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC) بالایی ایجاد کند. این ظرفیت سبب میشود یونهای K⁺، Ca²⁺، Fe³⁺ یا Zn²⁺ روی سطح اسید هیومیک جذب و کلاته شوند و بهتدریج در اختیار ریشه قرار بگیرند. بخش قطبی هم در این مولکول باعث میشود از یک سو با اتصال به فسفولیپیدهای غشا نفوذپذیری را بالا ببرد و ازسویدیگر از تجمع یونهای سدیم یا آلومینیوم سمی در نزدیکی ریشه جلوگیری کند.
هرگاه هیومیک اسید خام با هیدروکسید پتاسیم وارد واکنش شود، نمک پتاسیمی آن بهنام هیومات پتاسیم تشکیل میشود. این نمک از نظر کشاورزی دو مزیت دارد: نخست آنکه بهدلیل حلالیت بالا (حلالیت آن در آب با pH≈9 بیشاز ۹۰٪ است) برای سیستمهای قطرهای و هیدروپونیک مناسب است؛ دوم آنکه در هر کیلوگرم هیومیک اسید پرک با خلوص ۷۰ درصد، معادل ۸۰–۹۰ گرم K₂O (یون K+) در هر کیلوگرم محصول به گیاه میرساند؛ بنابراین علاوهبر خاصیت بیواستیمولانت، منبعی مطمئن برای پتاسیم به شمار میرود. در خاکهای شور یا عرصههایی که با کلریدپتاسیم نمیتوان کار کرد، هیومات پتاسیم یک جایگزین عاری از کلر است. طبق گفته وبسایت humicacid.org درباره نحوه مصرف هیومات پتاسیم، باید نکات زیر را مد نظر قرار دهید:
Base fertilizer: 5-10kgs/ ha, suggested mix with N, P fertilizers.Mixed with Nitrogen fertilizer: 5% of total blend ie. 5kgs per 100kgs of Urea. Also it depends on the soil condition.
Soil irrigation:5-8kgs/ha/time
Caution:Before transferring to drip irrigation tank we suggest dissolve in a small tank and filtering
کود پایه: ۵–۱۰ کیلوگرم در هر هکتار؛ توصیه میشود همراه با کودهای نیتروژن و فسفر مصرف شود.
در اختلاط با کود نیتروژنی، باید ۵٪ از کل مخلوط را تشکیل دهد (معادل ۵ کیلوگرم در هر ۱۰۰ کیلوگرم اوره). مقادیر دقیق بسته به وضعیت خاک متغیر است.
آبیاری خاکی: ۵–۸ کیلوگرم در هر هکتار در هر نوبت.
احتیاط: پیش از انتقال به مخزن آبیاری قطرهای، ابتدا در یک مخزن کوچک حل و سپس محلول را صاف کنید.
پساز استخراج، برحسب نیاز بازار، چند شکل فیزیکی برای خرید هیومیک اسید در بازار وجود دارد:
جدول آنالیز محصولات هیومیک اسید آبادیس در زیر آورده شده است:
|
ترکیبات |
هیومیک اسید 70 درصد | هیومیک اسید 60 درصد |
هیومیک اسید مایع |
|
هیومیک اسید |
55 درصد | 45 درصد | 11 درصد |
| پتاسیم محلول در آب (K2O) | 15 درصد | 15 درصد |
2 درصد |
|
هیومات پتاسیم |
70 درصد | 60 درصد | 13 درصد |
| pH | 11-9 | 11-9 |
11-9 |
لازم به توصیح است که آبادیس هیومیک اسید پودری را بر اساس نیاز بازار در آنالیزهای متفاوت از 50 تا 65 درصد تولید میکند و آن را به صورت فلهای به کارخانهداران و دیگر تولیدکنندگان ارائه میدهد.
در زیر آزمایش انحلال هیومیک اسید آبادیس را ملاحظه میفرمایید:
فرمولاسیونهای هیومیکی بر پایۀ یون فلزی نمک یا افزودنیهای همدانه دستهبندی میشوند.
برخلاف کودهای شیمیایی که مستقیماً رقم تحلیل خاک را تغییر میدهند، کود هیومیک اسید روی «فرایند» کار میکند:
کاربردهای اسید هیومیک و هیومات پتاسیم را میتوان در سه دستۀ عمده خلاصه کرد: «بازیابی خاک» در اراضی شوریزده یا فشرده، «تقویت تغذیه» در کشتهای متراکم گلخانهای و «کاهش تنش» در شرایط گرما یا کمآبی. برای بازیابی، معمولاً دوزهای بالا (5–8 کیلو در هکتار پرک ۷۰ درصد) بههمراه گچ کشاورزی و شخم عمیق پیشنهاد میشود. در گلخانه، بهدلیل حلالیت بالا، تکرار ماهانه ۲–۳ کیلو پودر میکرونیزه کافی است.
اما مقدار مصرف اسید هیومیک برای هر درخت به چه عواملی بستگی دارد؟
جدول زیر برای مقدار و زمان مصرف هیومیک اسید برای محصولات مختلف براساس مطالعات و توصیههای منابع مختلف تدوین شده است:
|
محصول/شرایط |
شکل هیومیکاسید | دوز مصرف |
چرخۀ تکرار پیشنهادی |
|
گندم آبی |
محلول مایع | 9.4–18.8 L/ha (1–2 gal/ac) | دو نوبت: پیشکاشت و پنجهزنی |
| ذرت دانهای | محلول مایع | 9.4–18.8 L/ha |
پیشکاشت و مرحلۀ ۴ برگ حقیقی |
|
باغ پسته بالغ |
محلول مایع | 40 L/ha خاکی | سه مرحله: قبل تورم جوانه، پساز برداشت، اواسط تابستان |
| خیار گلخانهای | پرک یا پودر | 3 g/L محلول |
سه نوبت با فواصل ۱۵ روز پساز سه هفته از کشت |
|
چمن فضای سبز |
محلول مایع | 9.4–18.8 L/ha | دو نوبت: اوایل بهار و اواسط پاییز |
| هیدروپونیک توتفرنگی | پرک یا پودر | 1.5–3 mg/L محلول |
هر بار شارژ مخزن (هر ۷–۱۴ روز) |
زمان مصرف اسید هیومیک و هیومات پتاسیم (هیومیک اسید + پتاسیم) از دوز مهمتر است. برای زمان مصرف هیومیک اسید برای درختان باید بدانید که برای محصولات یکساله، بهترین زمان هنگام آمادهسازی زمین و حداکثر تا اولین تغذیۀ ازته است تا ریشههای تازه بتوانند از مزیت بهبود ساختار خاک بهره ببرند. در درختان، اعمال اصلی باید پیشاز رشد ریشه در بهار باشد؛ مصرف تابستانی بیشتر نقش ضدتنش گرمایی دارد. شواهد آزمایشی نشان میدهد مصرف دیرهنگام (مثلاً پساز گردهافشانی در ذرت) اثر محدودی بر عملکرد دارد؛ زیرا تغییر ساختار خاک زمانبر است. جدول زیر، اطلاعات کاملتری از زمان مصرف هیومیک اسید به شما میدهد:
|
مرحله رشد |
دلیل علمی |
توصیه زمانی |
|
پیشاز کاشت بذر |
افزایش جوانهزنی و ذخیره رطوبت | پوشش یا اختلاط بذر با هیومیکاسید 6–24 ساعت پیشاز کشت |
| آغاز رویش فعال | تقویت ریشه و جذب ماکرو |
همراه اولین کوددهی نیتروژنی |
|
پیشاز گلدهی |
کاهش تنش و بهبود انتقال قند | ۱۰ روز پیشاز ظهور گل |
| پساز برداشت | ترمیم بافت ریشه و شارژ خاک |
مصرف خاکی همراه کود پوسال یا کود سبز در فصل پاییز |
جدول زیر اطلاعات کاملی برای نحوۀ استفاده از هیومیک اسید (همراه با میزان توصیهشده و نکات کلیدی) به شما میدهد:
|
مورد استفاده |
روش مصرف | میزان مصرف |
نکات کلیدی |
|
آبیاری قطرهای |
حل در مخزن سیستم آبیاری تحت فشار | ۲–۳ گرم در هر لیتر آب | تزریق مستقیم کنار ریشه با حفظ غلظت ثابت |
| آبیاری غرقابی | حل در آب و ریختن در بشکه سر راه جریان آب | ۲–۳ گرم در هر لیتر آب |
توزیع یکنواخت در کلیه کرتها |
|
هیدروپونیک |
حل در محلول غذایی | یک و نیم کیلوگرم در ۱۰۰۰ لیتر آب | تغذیه مستقیم ریشه؛ جذب بالا |
| گیاهان آپارتمانی | آبیاری با محلول یا فرو بردن در زیر بنه (بستر) | ۲ گرم در هر لیتر آب |
هر دو ماه یکبار یا هنگام تعویض گلدان |
|
چالکود (درختان) |
ریختن پودر پرک در گودال کنار سایه انداز درخت | ۲۰ گرم پودر پرک | پر کردن گودال و پوشاندن با خاک؛ مناسب فصل پاییز و زمستان |
| بذرمال (کشت دیم) | غوطهوری بذر در محلول | یک و نیم کیلوگرم در ۱۰۰۰ لیتر آب – به مدت ۲۰ دقیقه |
خشک کردن بذر در محل خنک قبل از کاشت |
|
دستپاش (کشت دیم) |
مخلوط با کود سرک و پاشیدن دستی | ۱ کیلوگرم پودر پرک در هر ۳۰–۴۰ کیلوگرم کود سرک | انجام قبل از بارندگی |
| محلولپاشی برگی | اسپری روی برگ (فقط در صورت افزودن فولویک به محصول) | ۱–۲ گرم در هر لیتر آب |
نیازمند اضافهشدن فولویک برای جذب برگی؛ در غیر این صورت غیرمجاز |
در مورد مصرف هیومیک اسید و هیومات پتاسیم (هیومیک اسید + پتاسیم)، نکات زیر را بهخاطر بسپارید:
در هنگام خرید هیومیک اسید در مورد قیمت هیومیک اسید باید بدانید که در بازار ایران کود هیومیک اسید در چهار فرم پرک، پودری، مایع و گرانوله عرضه میشود؛ هیومیک پرک و پودری با خلوص بالا و حملونقل آسان نسبتاً اقتصادیتر است، فرم مایع بهدلیل بستهبندی ویژه گرانتر میشود و نوع گرانوله با پایداری طولانیمدت در خاک قیمتی میان این دو دارد. عواملی مانند درصد خلوص محصول، نوع و حجم بستهبندی، برند داخلی یا وارداتی، افزودنیهایی مثل فولویک اسید یا امولسیفایرها و…، تعیینکننده قیمت نهایی هستند؛ بنابراین هنگام انتخاب فرم مناسب باید نیاز فنی را با موازنه مزایا و هزینهها در نظر بگیرید. یادآور میشود که تعیین قیمت عمده در آبادیس به حجم قرارداد سالانه و پرداخت نقد یا اعتباری وابسته است.
اکسیر دانش آبادیس با خط استخراج پیوستۀ حدود 1500 تن جامد در سال، نخستین تولیدکنندۀ هیومیک اسید پرک در ایران است که بهدلیل استفاده از لئوناردیت کمخاکسترِ استان کرمان، محصولی با خاکستر زیر ۱۵ درصد و حلالیت 100 درصد ارائه میکند. فروش بهصورت عمده برای نمایندگان استانی، فروشگاههای نهاده و شرکتهای خدمات مکانیزه انجام میشود. بستهبندیها از کیسههای 5 کیلویی تا جامبوبگ یک تنی در دسترساند. برای دریافت آنالیز، قیمت روز و شرایط اعطای نمایندگی میتوانید با شمارۀ 66565006-021 یا وبسایت abadistech.com تماس بگیرید.
بروشور نحوه و میزان مصرف محصولات آبادیس
تجربه
مشتریان از آبادیس
سؤالات متداول
شما
اگر هیومیک اسید پرک پساز حلشدن کامل از فیلتر ۸۰ میکرون عبور داده شود، بهتنهایی ایجاد گرفتگی نمیکند، بلکه پلیمرهای سنگینترِ حلنشده عامل انسدادند. استفاده از محلول صافشده و شستوشوی دورهای فیلترها مشکل را به صفر میرساند.
بیشتر سموم تماسی و سیستمیک با محلول ۰٫۳–۰٫۵ درصد هیومیک اسید سازگارند و حتی جذب برگی را بهبود میدهند؛ اما در مورد ترکیبات قوی مسی و گوگردی احتمال تهنشینی وجود دارد؛ بنابراین پیشاز اختلاط، تست جار را انجام بدهید.